Coğrafya Dersi Öğretim Programı

Örnek olay, olgu ve/veya mekânın coğrafyanın temel kavramlarıyla ilişkilendirilmesi sürecinde örnek olay inceleme yöntemi kullanılabilir. Öğrencilerden belirlenen örnek olaylardan birini seçmeleri istenir. Seçilen örnek olay üzerinden öğrencilere “Ne?”, “Nerede?”, “Ne zaman?”, “Neden orada?”, “Neden önemli?”, “Bulunduğu ortamın özellikleri neler?”, “Doğal ve beşerî ortamlarla nasıl bir ilişkisi var?” gibi sorularla coğrafya biliminin olay, olgu ve mekânları ele alma biçimi anlatılır. Seçilen konuyla ilişkili mekânın konumu harita üzerinden belirlenir, coğrafi koşulları tanımlanır, ilgili konunun doğal ve beşerî ortamla ilişkileri belirlenerek ortamda meydana getirdiği etki sorgulanır (SBAB11.2, SBAB10.3, OB1). Seçilen örnek olay, coğrafi argüman ve coğrafi temsillerle ilişkilendirilerek paylaşılır. Bu süreçte öğrencilere coğrafi bakış açısı kazandırılır (E1.1, E3.7, E3.8). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla izlenebilir. İlgili örnek olay, coğrafyanın temel kavramlarıyla ilişkilendirilirken öğrencilerin grup içi iş birliği yapması ve düşüncelerini açık fikirlilikle ifade etmesi için tartışma yöntemi uygulanabilir (SDB2.1, SDB2.2, E3.5, KB3.3). Coğrafi bakış açısı kazandırılırken millî, manevi, insani ve kültürel değerleri koruma; onlara saygı duyma, bağımsızlığa önem verme; ülkesine karşı vefalı, dürüst, sadık ve özverili olma; barışçıl bir anlayışla hareket etme, misafirperver olma, doğaya ve bütün canlılara karşı merhametli davranma gibi davranışların önemi üzerinde durulur (D9.3, D15.1, D15.5, D19.3, D19.4).Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden merak ettikleri bir coğrafi olay, olgu veya mekâna yönelik coğrafi bakışı yansıtan kısa bir makale/rapor yazmaları istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz ve grup değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

Öğrencilerden uydu görüntüleri ve farklı türdeki haritaların günlük hayatta kullanım alanlarıyla ilgili görüş belirtmeleri istenir. Bu görüşlerin toplanması, iş birlikli öğrenmenin gez-birleş-ayrıl tekniğinden yararlanılarak yapılabilir. Öğrencilerden haritaların günlük hayattaki kullanım alanlarını düşünmeleri ve bu düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşmaları istenebilir. Paylaşımdan sonra öğrenciler tarafından iş birliği yoluyla oluşturulan bilgiler tahtaya yazılarak listelenebilir. Bu listelerin incelenmesinin ardından öğrencilerin tartışarak CBS ve uzaktan algılamanın uygulama alanlarını sınıflandırması sağlanır. Bu kapsamda öğrencilerin mekânsal bilgi teknolojilerinin uygulama alanlarıyla ilgili yorum yapmalarına imkân sağlanmış olur (OB2, SDB2.1, SDB2.2, E3.4, SBAB11.2). Mekânsal bilgi teknolojilerinden yararlanılırken kişisel bilgilerin yer aldığı dijital araçların bilinçli ve güvenli bir şekilde kullanılması gerektiği vurgulanır (D8.2). Örnek uygulamalar içeren açık uçlu sorular verilerek öğrencilerin CBS ve uzaktan algılamanın kullanımına yönelik öğrenmeleri izlenir.

Öğrenme sürecinde iş birlikli öğrenmenin çalış-gözle-karşılaştır tekniğinden yararlanılabilir. Bu kapsamda öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruptan bir öğrenci gözlemci olarak seçilir. Öğrencilere okul ve okulun bulunduğu yakın çevrenin haritasını oluşturma görevi verilir. Gruplardan dijital küre üzerinden yakınlaştırma yaparak elde ettikleri görüntüler yoluyla veri toplamaları; bu verileri nokta, çizgi, alan şeklinde tasnif etmeleri ve harita türünü belirlemeleri istenir (KB3.1). Verilerin haritaya işlenmesi ve haritanın bileşenlerinin oluşturulması sağlanır (OB2, OB7). Daha sonra her grubun gözlemcisine kendi grubunun çözümüyle diğer grupların çözümü arasında karşılaştırma yaptırılır. Gözlemciler tarafından kendi gruplarına öğrendikleri yeni çözüm ve fikirler anlatılır. Yeni gelen çözüm ve fikirler değerlendirilerek çalışmalara son hâlleri verilir (D3.1, D3.4, E1.4, E3.4, E3.7, E3.8, BTYAB4). Bu aşamada öğrencilerden kendilerinin veya akranlarının oluşturdukları haritaları kontrol listeleri kullanarak değerlendirmeleri istenebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (OB4, SDB1.2, SDB2.1, SBD2.2). Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilere bulundukları mahallenin uydu görüntüsü üzerinde vektör veriler (nokta, çizgi ve alan) kullanarak harita oluşturma çalışması verilebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir. Öğrencilerin bu süreçteki düşünceleri, görevi gerçekleştirme düzeyine yönelik değerlendirmeleri ve geliştirmeleri gereken yönlerini belirtmelerine imkân sağlanır (SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3).

Dünya’nın iç yapısı, konveksiyonel hareketler ve yer kabuğundaki levha hareketleri; haritalar, modeller, akıllı cihaz uygulamaları, animasyonlar, hareketli görsel kayıtlar gibi coğrafi temsiller üzerinden belirlenir (OB2). Bu sürecin gerçekleşebilmesi için ihtiyaç duyulan kanıtlar tespit edilir (SBAB2.5, E3.4, D3.3). Levha sınırlarının okyanus tabanlarında, karalar üzerinde ve bunların temas noktalarında oluşturduğu mekanik süreçlerin belirlenmesi sağlanır. Öğrencilerden levha tektoniğine ilişkin etkinlik hazırlamaları ve dünya fiziki haritası üzerinde hangi kıtalara ait sınırların birbiriyle uyum gösterdiğini belirlemeleri istenebilir (SBAB4.3). Bu aşamada okyanus ve kıtalarda levha tektoniğine bağlı oluşan yeryüzü şekilleri göz önüne alınarak levha hareketlerine ilişkin bir tartışma ortamı oluşturulabilir. Öğrencilerden bu tartışmada beyan ettikleri fikirlerle ilgili kanıtlar sunması istenebilir. Genel ağ üzerinden levha tektoniği ile ilgili animasyonlar izletilebilir (SDB2.2). Öğrencilerden levha tektoniği teorisinden yola çıkarak Dünya’nın gelecekteki görünümüyle ilgili öngörüde bulunmaları ve bu öngörülerini gerekçelendirmeleri istenebilir. Öğrencilere ait öngörülerin görsel olarak ifade edilmesi sağlanır ve öğrenci çalışmaları paylaşılarak öngörüler üzerine tartışma başlatılabilir (SDB2.1). Dünya levha sınırları haritası ve coğrafi temsiller üzerinde deprem, volkanizma, orojenik kuşaklar, fay hatları, jeotermal alanlar, yer kabuğunun yatay ve düşey hareket gösterdiği alanlar ilişkilendirilerek levha tektoniği ile bağlantı kurulur. Bu süreçte Türkiye arazisinin tektonik yapısı; orojenik kuşaklar, volkanik alanlar, deprem alanları ve jeotermal alanlarla ilişkilendirilir. Doğal süreçlere bağlı olarak farklı büyüklükte depremlerin gerçekleşebileceğine ilişkin farkındalık oluşturulur (D5.3). Konuyla ilgili gazete haberleri örnek olay olarak ele alınabilir. Geçmişten günümüze meydana gelen jeolojik olayların zaman çizelgesi üzerinden yorumlanması sağlanır. Jeolojik zamanlar, Türkiye ve dünya ölçeğinde önemli olayları ifade edecek şekilde ilişkilendirilir (SBAB1.2, SBAB11.1, SDB2.1). Açık uçlu sorularla öğrencilerin yerkürenin tektonik yapısına yönelik öğrenmeleri izlenir.

Aşınma ve çözünme süreçleri ile iklim özellikleri ve kayaç yapısı faktörleri arasındaki ilişkiler, tartışma süreci içinde ve neden-sonuç bağlamında ortaya konabilir (E1.1).İklim özellikleri ve kayaç gruplarının aşınma ve çözünme üzerindeki etkisi karşılaştırılır. Aşınma ve çözünme süreçlerine ilişkin öğrenci bilgilerinin yapılandırılması ve soru-cevap yöntemi ile yapılandırılan bilgilerin paylaşılması sağlanabilir (D3.3).Türkiye ve dünyadaki örnek alanlar harita üzerinde belirlenerek edinilen bilgiler, bir bütün hâlinde yeniden yapılandırılır (OB4, SBAB10.3). Öğrencilerden ayrışık gruplar içinde konuya ilişkin sorular hazırlamaları istenebilir. Bu süreçte birlikte soralım, birlikte öğrenelim tekniğinden yararlanılabilir (D14.1). Son aşamada tüm cevaplar tartışılabilir (SDB1.1, SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

Aşınım ve birikim süreçlerine bağlı oluşan örnek yeryüzü şekillerinin belirlenmesi, söz konusu süreçler ile yeryüzü şekilleri arasındaki dinamik ilişkilerin tespit edilmesi sağlanır (E3.4). Aşınım ve birikime sebep olan çeşitli unsurlar, birbiriyle ilişkilendirilir. Öğrencilerden bu kuvvetlerin Türkiye ve dünyada oluşturduğu yeryüzü şekillerine örnekler vermesi istenir. Aşınım ve birikim süreçlerinin etkisiyle Türkiye’de oluşan yeryüzü şekilleri, ilgili harita üzerinde incelenerek bunların oluşumunda rol oynayan coğrafi koşullara yönelik çözümlemeler yaptırılır (OB4, SBAB10.3). Harita incelemeleri küçük grup çalışması şeklinde gerçekleştirilebilir (D3.4). Öğrencilerin yeryüzü şekillerinin oluşum süreçlerine ilişkin öğrenmeleri çalışma yaprağı üzerinden izlenebilir (SDB2.2).

Türkiye ve dünyada bulunan çeşitli yeryüzü şekillerinin (dağlar, ovalar, platolar, kıyı tipleri, vadiler, mağaralar, travertenler, obruklar, peribacaları vb.) nasıl oluştuğunun öğrenilebilmesi amacıyla saha/sanal saha çalışması planlanır (E1.1, D19.3).Sanal saha çalışmaları için dijital küre, artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik vb. uygulamalar kullanılabilir (OB2). Saha çalışmasının yapılacağı durumlarda ise buna yönelik hazırlıklar yapılır (D16.3). Çalışma sürecinin izlenmesi ve değerlendirilmesiyle ilgili hazırlanan kontrol listesi öğrencilerle paylaşılır. Öğrencilere yeryüzü şekillerinin saha/sanal saha çalışması ile incelenmesi, veri toplanması ve toplanan verilerin düzenlenmesi konularında rehberlik edilir. Elde edilen bilgiler ışığında doğal süreçlerle yeryüzü şekilleri arasındaki ilişkiler çözümlenir. Öğrencilerin yeryüzü şekillerinin gelecekteki durumları hakkında fikir yürütmeleri ve tahminde bulunmaları, coğrafi gözlem ve saha çalışmaları ile araştırmalardan elde ettikleri bulguları rapor hâline getirerek paylaşmaları sağlanır (SBAB4.3, D3.4, SDB1.1, SDB1.2, BEOSAB4). Öğrenciler tarafından ilgili çalışmalar kapsamında doldurulan kontrol listesi incelenebilir ve öğrencilere geri bildirimde bulunulabilir.

Yakın çevrede bulunan yeryüzü şekilleri ile beşerî faaliyetler arasındaki etkileşime yönelik günlük hayatta karşılaşılan durumlar (medya ürünleri, edebî eserler vb.) üzerinden öğrencilerin çeşitli sorular sorması sağlanır (OB4, E3.8). Sorular tüm sınıfın katılımıyla cevaplanır. Ova, dağ, plato, vadi, kıyı gibi yeryüzü şekillerinin ekonomi, yerleşme, sosyal hayat ve kültürel dokuya etkileri ile ilgili bilgiler toplanır. Toplanan bilgilerin düzenlenme ve çözümlenmesinin ardından çıkarılan sonuçlar paylaşılır (KB3.3, E3.7). Bu etkiler incelenirken doğal çevrenin korunması için neler yapılması gerektiği ifade edilir (D5.2). Öğrenmeler öz değerlendirme formuyla izlenebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden levha tektoniği süreci ve bu süreç sonunda oluşan yeryüzü şekilleri ile ilgili üç boyutlu model oluşturmaları ve sunum yapmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Model oluşturma sürecinin öğrenciler tarafından değerlendirilmesinde öz değerlendirme formundan yararlanılabilir (SDB1.2, SDB1.3).

Yerleşmelerin kuruluşu ve gelişiminde etkili olan coğrafi faktörlere yönelik haritalar ve diğer coğrafi temsiller incelenir (KB2.7, SBAB10.2). Bu bilgilerden yola çıkılarak konuyla ilgili sorular hazırlanır (E1.1, E3.8). Öğrencilerden hazırlanan soruların içerikleriyle ilgili önceki bilgilerini gözden geçirmeleri ve önerilen kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (OB1). Topladıkları bilgileri iş birlikli öğrenme yöntemiyle çözümlemeleri beklenebilir (SDB1.1, SDB1.2, SDB2.2, BTYAB5). Çözümlenen bilgilerden elde edilen sonuçların gruplar arasında paylaşılması sağlanır (SDB2.1).Coğrafi sorgulama sürecinde farklı kaynaklardan faydalanmanın önemli olduğu ve kullanılan kaynaklardan elde edilen bilgilerin doğruluğunun sistematik olarak test edilmesi gerektiği vurgulanır (E1.4, E3.3, E3.5, D3.3). Türkiye’de yerleşmeler konusu ele alınırken Göbeklitepe, Çatalhöyük, Alacahöyük vb. önemli tarihî mekânlara yer verilmelidir. Doğal yaşam alanlarındaki kesin korunacak hassas alanlarda yerleşme kurulmasının bu alanların doğal yapısına zarar vereceğine ilişkin bilgilerin çözümlenmesi sağlanırken örnek olay incelemesi yöntemi kullanılabilir. Bu konuda bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabileceğine ilişkin bir tartışma yapılandırılabilir (SDB2.3, SDB3.3, D5.2, D12.1). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla izlenebilir.

Yerleşmelerin fonksiyonlarının belirlenmesinde dikkate alınan ölçütler tespit edilir ve sistematik bir yaklaşımla ayrıştırılır (D3.2, E3.7). Ayrıştırılan ölçütler özelliklerine göre tasnif edilir ve yerleşmelerin fonksiyonlarına göre etiketlenmesinde balık kılçığı tekniğinden yararlanılabilir (OB1). Bu kapsamda gruplara ayrılan öğrencilerin balık kılçığı şeması üzerinde tasnif ettiği özellikleri yerleştirmeleri ve elde ettikleri ürünü sınıfta paylaşmaları sağlanabilir. Buradaki sınıflandırma ölçütleri kullanılarak Türkiye ve farklı gelişmişlik düzeyine sahip ülkelerde yer alan örnek yerleşmelerin fonksiyonları belirlenir. Farklı fonksiyonlara sahip yerleşmeler karşılaştırılırken karşılaştırma tablosu kullanılabilir (KB2.7, SBAB7.4). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden bulundukları yerleşmenin kuruluş ve gelişiminde etkili olan doğal ve beşerî faktörlerle ilgili sunum/kısa belgesel hazırlamaları istenebilir (D3.4, KB3.1). Performans görevi, analitik puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Ön değerlendirme sürecinde oluşturulan zihin haritasındaki kavramlar ile ilişki kurularak ekonomik faaliyet kavramı tanımlanır. Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasında ölçüt olarak ekonomik sektörlerin üretim özellikleri esas alınır. Öğrencilerin ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması sürecinde gelir kaynaklarının önemine ilişkin görüşleri alınır (OB3). Öğrencilerden beş ekonomik sektörün kapsadığı faaliyet alanlarını gerekçeleriyle ifade etmeleri istenir. Verilen bilgilerden yola çıkılarak ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması ile ilgili tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlatılır. Çalışma kapsamında oluşturulan tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramların sistematik şekilde tasnif edilmesi ve etiketlenmesi sağlanır (E3.7).Tasnifleme ve etiketleme sürecinde öğrencilerin tasniflemelerini sözel olarak da ifade etmelerine imkân verilir (SDB2.1). Öğrencilerden kendilerini bir girişimci olarak düşünmeleri ve ülkenin ekonomik anlamda gelişime ihtiyaç duyduğu bir sektör belirlemeleri istenebilir. Bireysel olarak veya grup çalışmasıyla bu sektörün gelişimine ve ülke ekonomisine katkıda bulunmak için ne tür faaliyetler yürütebileceklerini belirlemeleri istenebilir (KB3.3, SDB2.3, SDB3.3, D11.1). Ekonomik faaliyetlere ilişkin yapılandırılmış grid verilerek öğrencilerin öğrenmeleri izlenebilir.

Ekonomik sektörler ve gelişmişlik ilişkisine ulaşmak için yaşantısal öğrenme döngüsü aracılığıyla düşünme ve yapma süreçleri arasında bağ kurulmaya çalışılır. Bu bağlamda öğrencilere farklı gelişmişlik seviyesine sahip ülkelerde çalışan nüfusun tarım, sanayi ve hizmet sektörlerine dağılışı ve bu sektörlerin GSYİH oranını gösteren tablo, grafik, şekil ve/ veya diyagramlar sunulur. Öğrencilerin bu coğrafi temsilleri tartışıp yorumlamaları istenebilir (OB4, MAB4, BTYAB5). Ülkelerin gelişmişlik seviyelerine yönelik yorum ve düşüncelerin tarafsız bir şekilde paylaşılması sağlanır (D3.3, E3.5). Paylaşımlar üzerine öğretmen tarafından farklı ülkelerin ekonomik gelişmişlik seviyeleri ile ilgili açıklamalarda bulunulur. Farklı tablolar üzerinden çözümlemeler yapılarak kavramsallaştırmalar desteklenir ve ilgili konuda yazılan gazete haberleri çerçevesinde ek çözümlemeler yapılabilir. Öğrencilerden ekonomik sektörler bakımından farklı gelişmişlik seviyesine sahip ülkeleri ele alan bir karşılaştırma yazısı yazmaları veya karşılaştırma tablosu oluşturmaları istenebilir. Bu ürünler üzerine tartışılarak ulaşılan sonuçlar özetlenir (SDB2.1).Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir.

Ekonomik sektörlerin Türkiye ekonomisindeki yeri ile ilgili oluşturulacak tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramın amacı belirlenir. Öğrencilere tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram hazırlama sürecinde izlemeleri gereken aşamaları içeren kontrol listesi verilir. Amaca uygun tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram türü seçilir ve kullanılacak araç gereç temin edilir. Tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramın hazırlanması sürecinde Türkiye’de ekonomik sektörlerin istihdam ve gayrisafi yurt içi hasıladaki yerine ilişkin ihtiyaç duyulan veriler toplanır. Geçerliliği teyit edilen veriler kaydedilir, sistematik şekilde tasnif edilir ve etiketlenir (OB7, D3.3, E3.7, BTYAB5). Ekonomik sektörlerin Türkiye ekonomisindeki yerine ilişkin tablo, grafik şekil ve/veya diyagramlar hazırlanır. Bu süreçte Türkiye’deki yerli üretimin ülke ekonomisine katkısı yorumlanır (D19.3, E3.7, MAB4, TSRMAB1). Çalışma süreci kontrol listesiyle izlenerek geri bildirim verilebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden Türkiye’deki ekonomik sektörler ve bu sektörlerin gelişimine yönelik bilgi görseli hazırlamaları istenebilir. Performans görevlerinin değerlendirilmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu kullanılabilir (SDB1.2)

Öğrencilere geçmiş yıllarda görülen afetlere ilişkin resim, fotoğraf ve/veya gravür örnekleri gösterilebilir. Sanatçıların afetleri belgelemek ve afetlerin etkisiyle harekete geçen duyguları paylaşmak üzere eser ürettikleri belirtilebilir (OB9, SAB2). Bu eserlerin oluşturduğu duygular ile afete maruz kalmış kişilerin yaşamış olabileceği duygular karşılaştırılarak paylaşılabilir (E2.1, SDB1.1, D20.2). Afetlerin geçmişte yaşandığı, önlem alınmazsa tekrar yaşanabileceği ve bu durumdan örneğin “Yeşil Vatan” olarak nitelendirilen doğal mirasın olumsuz etkilenebileceği incelenen resim, fotoğraf ve/veya gravürler üzerinden ifade edilebilir (D5.3). Farklı ülkelerin afet riski taşıyan olaylara karşı geliştirdikleri çözümler ve iyi uygulama örneklerine yönelik sorular sorulur, bilgi toplanır ve gerekli düzenlemeler yapılır (SDB2.1, E3.7, E3.8, BTYAB5). Öğrencilerin elde edilen bilgilerden hareketle ülkelerin deneyimleri ve gelişmişlik seviyeleri ile afetlere karşı mücadelede gerçekleştirdikleri uygulamalar arasındaki ilişkiyi çözümlemeleri ve bu çözümlemelerden sonuçlar çıkarmaları sağlanır. Bu sonuçlar, poster veya afişe dönüştürülerek paylaşılır (OB2). Öğrencilerin ürünleri, öz veya akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

Afete dirençli yaşam alanları ile diğer alanların coğrafi koşulları ayırt edilir. Bu ayrımda karşılaştırmalı analiz veya sınıflandırma tablosu kullanılabilir (E3.4, D3.3). Afete dirençli yaşam alanlarının coğrafi koşullarıyla ilgili bilgi toplanır. Bu alanlar, coğrafi koşullar ve afet türlerine göre sınıflandırılır. Elde edilen bilgiler, coğrafi temsillere dönüştürülür. Coğrafi temsiller üzerinden mekânsal unsurlar arasındaki ilişki çözümlenir (SBAB10.2, OB4). Konuyla ilgili kavram karikatürleri hazırlanarak tartışma yapılandırılabilir (SDB2.1). Öğrenmeler; tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid veya açık uçlu sorular ile değerlendirilebilir.

Yaşanılan yerde afete dönüşme riski taşıyan olaylara yönelik korunma uygulamalarının amacı belirlenir (D5.3). Bu amaç doğrultusunda afet türü ve afetlerden korunma uygulamaları hakkında bilgi toplanır (OB1, E3.4). Elde edilen bilgiler düzenlenerek afetlerden korunma yollarına alternatif seçenekler oluşturulur (E3.10). Öğrencilerden afetlerden korunma uygulamaları arasından yaşadıkları mekâna en uygun olanını seçmeleri ve buna yönelik çıkarımda bulunmaları istenir(D6.1, D12.1). Çıkarımlara ulaşma sürecinde deprem teması, örnek olay olarak ele alınabilir. Bu kapsamda öğrencilerden okul, sinema, ev, açık alan gibi farklı mekânlarda depreme yakalanmaları durumunda nasıl davranmaları gerektiğini drama yoluyla göstermeleri istenebilir (BEOSAB3). Çıkarımlardan hareketle afetlerden korunma uygulamaları arasından seçim yapılır. Seçilen uygulamaların sonuçları üzerinden yansıtma yapılır. Ayrıca deprem konusunda bilinçlendirmeyi artırabilmek için öğrencilerle birlikte deprem çantası hazırlanabilir. Öğrencilerden evlerinin depreme hazır olup olmadığına ilişkin bir kontrol listesi hazırlamaları ve bu listeyi aileleriyle incelemeleri istenebilir (SBAB11.2, SDB2.3, SDB3.1, SDB3.2, SDB3.3). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir.

Öğrencilerin afet kavramıyla ilgili ön bilgi ve deneyimleri gözden geçirilir. Ön bilgi ve deneyimler yoluyla afetlerden korunma amaçlı uygulamalar hakkında çıkarımlar yapılır. Bu çıkarımlar afetlerden korunma amacına göre değerlendirilir (E3.7). Afet bilinci ve afete dirençli toplum oluşturma amacıyla öğrenci topluluğu veya kulübü kurma yönünde bir çalışma yapılır (D6.1, D12.1, D16.2, D20.4, OB6). Kurulacak topluluk veya kulübün adı, amacı, çalışma alanları belirlenebilir. Ayrıca öğrenciler tarafından ilgili konuda seminerler düzenlenebilir (SDB2.1, SDB2.3, SDB3.3). Bu seminerlere velilerin de katılımı sağlanabilir. Öğrencilerden mahallelerindeki acil durum toplanma alanlarını tespit etmeleri ve aileleriyle birlikte bir aile afet ve acil durum planı hazırlamaları istenir(SBAB9, OB6). Çalışmalar öğrenme günlüğüyle değerlendirilebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden bir afet seçmesi, bu afetle mücadelede farklı ülkelerdeki uygulamaları incelemesi ve karşılaştırması istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Türk kültürünün ocağı ve yayıldığı alanlar belirlenir. Türk dünyası haritası kullanılarak bu alanların konumları gözlemlenir (SBAB10.2). Açık uçlu sorularla Türk kültürünün yayılışına ilişkin sorgulamalar gerçekleştirilir. Türk dünyasının kültürel özellikleri yazılı veya görsel örnekler kullanılarak tespit edilir ve Türk kültürünün yayılış alanlarındaki ortak kültürel özellikler hakkında analojik çıkarımlar yapılır (KB3.1, TSRMAB2, E3.4, OB5). Yapılan çıkarımlarda Türkistan’daki Türk devletleri ve KKTC ile Türkiye’nin tarihÎ bağları ve sosyokültürel ilişkileri vurgulanır (D19.2). Bu süreçte Türk kültürünün ocağı ve yayıldığı alanlar kapsamında bulunan ülkelere sanal geziler yapılabilir. Elde edilen bulgulara dayalı olarak bu alanları kapsayan gezi/tanıtım yazıları, sunumları oluşturulabilir. Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla izlenebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden Türk milletinin soyut ve somut kültürel miras ögelerini tanıma, tanıtma, koruma ve geliştirme konulu bir faaliyet yürütmeleri istenebilir. Öğrencilerin performans görevlerine ait ürünleri alt sınıflarla paylaşmaları sağlanabilir. Yapılan çalışmalarla okul koridorlarında Kültür Yolu oluşturulabilir veya kültür merkezlerinde sergiler düzenlenebilir (SDB2.1, SDB2.3, D19.3). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2).