Coğrafya Dersi Öğretim Programı

Öğrencilerin geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörülerini beyin fırtınası tekniğiyle ifade etmeleri, elde ettikleri fikirlerle coğrafi bilgi ve becerilere yönelik kanıtları ve kendi deneyimlerini bu bilimin gelecekteki etkileriyle ilişkilendirmeleri sağlanabilir (OB1).Coğrafyanın mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılar üzerinden bu bilimin geleceğin dünyasındaki etkileriyle ilgili çıkarımlarda bulunulur. Bu süreçte coğrafi araştırmalarda kullanılan kuantum teknolojileri, yapay zekâ uygulamaları gibi gelişen teknolojiler dikkate alınabilir. Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkileri ile ilgili özgün ürün ve fikirler üretilebilir(E3.3). Öğrencilere “Coğrafya biliminin ilerleyen süreçte yapacağı çalışmalara yeni araştırma alanları eklenebilir mi?” sorusu sorularak yuvarlak masa etkinliği yaptırılabilir ve yeni öğrenmelerin oluşmasına imkân sağlanabilir. Bu etkinlikte küçük gruplar oluşturulur ve gruptaki ilk öğrenciden geleceğin dünyasında coğrafya biliminin çalışmalarına eklenecek yeni bir alanı kâğıda yazması ve bu kâğıdı yanındaki arkadaşına vermesi istenir (D4.1).Kâğıdı alan öğrencinin de bir örnek eklemesiyle etkinliğe devam edilir. Gruptaki her öğrencinin kendi örneğini yazmasının ardından çalışma tamamlanır (KB3.3). Yapılan çalışma, belirlenen bir öğrenci tarafından sunulabilir. Grupların örnekler üzerine tartışması sağlanabilir(SDB2.1, SDB2.2). Gelecekte coğrafya biliminin daha fazla ilgi alanında yer alması beklenen konular (doğal kaynaklar, küresel iklim değişikliği, afetler, sürdürülebilir kalkınma, şehir planlaması, veri analizi vb.) bağlamında ortaya çıkabilecek mesleklerin coğrafyayla ilişkisi ele alınır. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden coğrafya biliminin geleceğin dünyasındaki etkilerine ilişkin konuşma metni, haber yazısı, poster vb. ürünler hazırlamaları istenebilir. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, öz ve akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilebilir (SDB1.2).

CBS programları aracılığıyla oluşturulan örnek tematik haritalarda hangi konularla ilişkili verilerin kullanıldığı ve mekâna ait hangi bilgilerden yararlanıldığı belirlenmeye çalışılır (OB2).Öğrencilerden farklı türdeki tematik haritaları (korokromatik, koroplet, kartogram, izometrik, izoplet, noktalama, oransal, akış vb.) kullanarak okuma, çözümleme ve çıkarım yapmaları istenir. Bu süreçte iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir (SDB2.1, SDB2.2). Web CBS’de kullanılan analiz türleri ve bu kapsamda oluşturulabilecek haritalar hakkında bilgi verilir. Öğrencilerin resmî genel ağ sayfalarından (Türkiye İstatistik Kurumu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Ulusal Akıllı Şehir Açık Veri Platformu, Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi, Bulut Kent Bilgi Sistemi vb.) elde ettiği mekânsal verileri (Türkiye’ye ait nüfus, sıcaklık vb. veriler) amaca uygun şekilde kullanmaları sağlanır. Kullanılacak veriler tasnif edilir (illere, bölgelere göre sıralama vb.). Tasnif edilen veriler, belge hâline getirilerek örnek uygulama şeklinde sınıfta paylaşılabilir (OB7, E1.4, E3.7, MAB4, SBAB11.2, BTYAB1). Daha sonra bu veriler (nüfus, sıcaklık vb.), grup çalışması yoluyla öz nitelik tablosuna girilir. Öğrencilerin altlık haritalar üzerindeki işlem basamaklarını takip ederek tematik harita oluşturmaları sağlanır. Ardından öğrencilerden farklı mekânsal verileri kullanarak çakıştırma haritası ve dijital hikâye haritası oluşturmaları istenir (OB7, OB2, OB4, D3.2, D7.1, KB3.2, E3.4, E3.8, BTYAB4). Oluşturulan haritalar, sınıfta sergilenerek öğrenciler tarafından incelenebilir ve ihtiyaç duyulduğunda kullanılır (SDB2.2). Bu süreçte veri yönetimi ve kişisel bilgilerin korunmasına dikkat edilir(D8.2). Öğrenme sürecinde akran öğretiminden yararlanılabilir. Tematik haritalar, web tabanlı CBS uygulaması dışında masaüstü CBS yazılımları kullanılarak da oluşturulabilir. Bu çalışmada takip edilecek işlem basamaklarını içeren kontrol listesi gruplarla paylaşılır ve bu listeye göre oluşturulan haritalar değerlendirilebilir.

Bu ünitede öğrencilerden mekânsal verilere ait tanımlayıcı bilgileri kullanarak tematik harita oluşturma şeklinde performans görevi yapmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilere toprak kavramının kendilerinde neler çağrıştırdığı ve toprağın olmamasının nelere yol açabileceği sorulur. Soru-cevap tekniğiyle öğrencilerin düşüncelerini ifade etmeleri sağlanabilir. Toprak oluşum süreci ve toprak gruplarının neler olabileceğine ilişkin bir tartışma süreci yapılandırılabilir. Toprak oluşum sürecini etkileyen faktörlerin toprak gruplarının oluşumuna etkileri, çeşitli coğrafi temsiller kullanılarak ortaya konur (E1.4). Toprak oluşum sürecinin çok uzun olmasından hareketle yaşanılan yerdeki toprakların korunmasına dair bilinç oluşturulmaya çalışılır. Bu kapsamda öğrencilerden “Toprak önemlidir çünkü…” cümlesini tamamlamaları istenebilir (D5.2). Beyin fırtınası tekniğiyle öğrencilerin fikirleri alınarak toprağın önemine değinilebilir. Öğrencilerden toprağın korunmasına ilişkin neler yapabileceklerini düşünmeleri ve düşüncelerini paylaşmaları istenebilir (SDB1.1, SDB2.1, SDB3.3). Toprak oluşumunu etkileyen faktörler, toprak gruplarıyla ilgili bilgiler ve toprakların Türkiye ve dünyadaki dağılışı coğrafi temsiller ve haritalar kullanılarak bir bütün olarak ortaya konur (KB3.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir. Toprak türlerini incelemek ve gözlemlemek amacıyla saha çalışması yapılabilir (SBAB9). Saha çalışması esnasında yapılan gözlemlerin bir gözlem formuna aktarılması ve içerikle ilişkilendirilerek paylaşılması sağlanabilir.

Türkiye’de toprak kullanımının ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkileriyle ilgili örnekler üzerinden sınıfa çeşitli sorular sorulur. Hazırlanan soruların içerikleriyle ilgili öğrencilerin önceki bilgilerini gözden geçirmeleri, birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (SDB1.1, E3.8, OB1).Toplanan bilgiler düzenlenerek çözümlenir (SDB1.2, E3.7, OB1). Çözümlemelerden elde edilen sonuçlar paylaşılır (SDB 2.1).Öğrencilerde Türkiye’nin toprak varlığının korunmasıyla ilgili farkındalık oluşturulur. Öğrencilerden sürecin başında belirlenen soruların cevaplarına ulaşma düzeylerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Bu kapsamda toprağın korunmasına ilişkin karikatür oluşturma veya slogan yazma gibi çalışmalar yapılabilir (D19.3, SDB2.3). Bu çalışmalar grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir.

Sıcaklık, nem ve yağış, topoğrafik faktörler, toprak, su kaynakları, arazi kullanımı gibi bitki örtüsünün dağılışını etkileyen coğrafi faktörlerin gösterildiği haritalarla bitki örtüsü dağılış haritaları karşılaştırılır. Bu karşılaştırmadan yola çıkılarak Türkiye ve dünyada bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışı ile ilgili çıkarımlarda bulunulur (OB4). Öğrencilere Türkiye’nin farklı alanlarında bulunan bitki türleriyle ilgili dağılış kesitleri ve görseller inceletilebilir, kısa belgesel/video izletilebilir. Bu yolla Türkiye’nin sahip olduğu zengin bitki örtüsünün korunmasına ilişkin karikatür oluşturma veya slogan yazma gibi çalışmalar yapılabilir (D19.3). Türkiye ile farklı ülke ve bölgeler arasındaki bitki çeşitliliğinin karşılaştırılmasına yönelik görüşlerin paylaşıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılabilir (SDB2.1). Öğrenmeler, akran değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden Türkiye’deki toprakların kullanımı ve günlük hayata etkileri veya Türkiye’deki bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışını yansıtan kısa belgesel/video, broşür/poster, drama vb. ürünler hazırlamaları ve bunları sunmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir(SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3).

Kültür-mekân etkileşimine yönelik sorular oluşturulur. Türkiye ve dünyadan farklı yerleşme örnekleri üzerinden bu etkileşime neden olan coğrafi faktörlerle ilgili bilgi toplanır. Toplanan bilgiler düzenlenerek çözümlenir (OB1, E3.7, E3.8, BTYAB5). Çözümlenen bilgilerden elde edilen sonuçlar paylaşılır. Örnek yerleşmeler üzerinden doğal çevre-insan arasındaki ilişki ve bu ilişkiye bağlı olarak ortaya çıkan kültürel peyzajın zamansal değişimine yönelik, iş birlikli çalışma yöntemiyle hazırlanan tarih şeridi sınıfta sergilenebilir(OB5, SDB2.2). Örnek yerleşmelerdeki kültürel peyzajın benzerlik ve farklılıkları karşılaştırılır (SAB2). Öğrencilerde kültürel miras alanlarının ve doğal çevrenin korunmasına yönelik bilinç oluşturmak için kısa video/belgesel ve sonrasında öğrencilerden konuyla ilgili duygu ve düşüncülerini ifade etmeleri istenebilir (D7.3, D19.3,SDB1.1, SDB2.1, SDB2.3). Öğrenmeler, grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin mekânsal koşulları ve yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili bilgi toplanır. Toplanan bilgiler düzenlenir ve çözümlenir(OB1, E3.7). Farklı yerleşmelere ait kültürel peyzajların mekânsal koşulları ve yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleri tanımlanır. Farklı kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine sahip olma durumuyla ilgili değerlendirmeler, soru-cevap yöntemiyle yapılabilir (KB3.1).Bu değerlendirme sonucunda ilgili yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine uyumlu olmasıyla ilgili benzerlik ve farklılıkları, Venn şeması tekniğiyle ikili gruplar hâlinde listelenebilir. Sürdürülebilirlik ölçütleriyle uyumlu kültürel peyzajlara sahip yerleşmelerle ilgili kısa belgesel, video, kitap, makale gibi ürünler incelenerek tartışma ortamı oluşturulabilir (D18.3, SAB3). Bu yerleşmelerde bugünkü neslin ve gelecek nesillerin ihtiyaçlarının dengeli bir şekilde karşılanmasının mümkün olduğuyla ilgili bilinç oluşturulur (OB8, SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolüyle ilgili sunum, broşür, rapor vb. ürünler hazırlanması istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3).

Dünya ve Türkiye’deki ulaşım sistemlerinin (kara yolu, demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve boru hatları) gelişim sürecinde ortaya çıkan değişimler, coğrafi temsil ve veriler aracılığıyla karşılaştırılır. Öğrencilerle söz konusu sistemlerin gelişimine ilişkin bir tarih şeridi hazırlanabilir (SBAB11.1). Ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin nedenleri belirlenir. Bu çeşitlenmenin sosyoekonomik, çevresel ve politik sonuçları yorumlanır. Bu süreçte Mavi Vatan’ın Türkiye’nin deniz ulaşımındaki önemine değinilir. Yorumlama sürecinde sokratik yöntem kullanılarak öğrencilerin çıkarımlara ulaşması desteklenebilir. Ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin Türkiye’nin jeopolitik önemi ve ekonomisi üzerindeki etkisi altı şapkalı düşünme tekniğiyle açıklanır (D19.3). Söz konusu sistemleri oluşturan bileşenler belirlenerek aralarında ilişki kurulur. Yaşanılan yerleşmedeki ulaşım sistemlerini oluşturan parçaların birleştirilmesiyle özgün coğrafi temsil veya metin hazırlanması sağlanır (KB2.12, OB2). Ulaşım sistemlerinde meydana gelebilecek değişimle ilgili mevcut verilere dayalı öngörüde bulunulur (E3.5). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Küresel ticaret merkezlerini oluşturan bileşenler (ham madde, üretim ve pazar alanları) harita üzerinde sistematik bir şekilde belirlenir (E3.7).Bu bileşenler arasındaki bağlantının belirlenmesinde küresel ticaret ağı haritaları ve küresel ticaret hacmini gösteren tablo, grafik, şekil ve/veya diyagramlar kullanılır (SBAB10.3, SBAB11.1). Bu süreçte Türkiye’nin dış ticarette öne çıkan merkezleri, dış ticarete konu olan ürünleri ve bu ürünlerin ticari akış yönleri belirlenir(E3.4, OB4). Türkiye’nin küresel ticaretteki durumu ve bu ticarette karşılaştığı başlıca sorunlar çözümlenerek tartışılabilir. Türkiye’nin deniz yolu ile yaptığı ticarette Mavi Vatan’ın önemine ilişkin soru-cevap etkinliği yapılabilir (D19.3). Ayrıca e-ticarette siber güvenliğin önemi hakkında öğrencilerin görüşleri alınır (D8.2). Öğrencilerden konuya ilişkin sorunları/tehlikeleri içeren örnek olaylar yazmaları ve birbirlerinin yazdığı örnek olayları çözümlemeleri istenebilir. Çözümlemeler paylaşılarak tartışılabilir (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

Turizm kavramı açıklanır. Türkiye ve dünyadan örnek turizm varlık ve türleri seçilerek incelenir. Bu süreçte öğrencilere turizmle ilgili kısa videolar izletilebilir. Öğrencilerden turizm faaliyetlerinin etkilerine ilişkin sorular hazırlamaları istenir(E3.8). Oluşturulan sorulara cevap bulabilmek için birincil ve ikincil kaynaklardan bilgi toplanır. Yakın çevrede bulunan doğal veya kültürel turizm varlıklarının incelenebilmesi amacıyla coğrafi gözlem, saha/sanal saha çalışması yapılabilir (SBAB9). Çalışma sürecinde konuyla ilgili hazırlanan gözlem formlarının doldurulması sağlanabilir. Toplanan bilgiler, coğrafi temsil ve metinlerden yararlanılarak düzenlenir ve sistematik şekilde çözümlenir (E3.7, KB2.12, BTYAB5). Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve bunlar paylaşılır (KB3.3, OB1). Bu süreçte Türkiye’nin doğal ve kültürel varlıklarının tanınması ve korunmasının önemi vurgulanır. Başlıca koruma uygulamalarına örnekler verilir (D19.3). Öğrencilerin turizm faaliyetlerinin etkilerine yönelik çalışmaları, öğrenme günlüğü ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğrencilerden doğal ve kültürel varlıkların tanınması ve korunmasının önemine ilişkin video çekmeleri veya gezi broşürü hazırlayıp paylaşmaları istenebilir. Paylaşımlarda doğal, tarihî ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik toplumsal farkındalık oluşturma çalışmalarına katılmanın önemi vurgulanır (D19.3, SDB2.1, SDB2.3).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden gelecekteki ulaşım sistemlerinin ticaret ve turizm faaliyetlerine etkilerine yönelik araştırma yapmaları ve bu araştırmayı raporlaştırmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (SDB1.2, SDB1.3).

Öğrencilerin dikkatini çekmek amacıyla sınıfa çölleşmeyi yansıtan çeşitli görseller getirilir. Bu görsellerden yararlanılarak Türkiye’nin farklı zamanlarda hazırlanan çölleşme modelleri ve hassasiyet haritalarının incelenmesi sağlanır (SBAB10.3, SBAB11.1). Yapılan incelemeden hareketle Türkiye’de toprak kullanımıyla ilgili sorunlara yönelik tartışma süreci başlatılabilir (SDB2.1). Söz konusu sorunların her biri (erozyon, çölleşme, tuzlanma, aşırı gübre kullanımı, arazinin yanlış kullanımı, drenaj yetersizliği vb.) iş birlikli öğrenme yöntemiyle incelenebilir. Bu kapsamda gruplar oluşturulur ve oluşturulan gruplardan toprağın kullanımıyla ilgili sorunlar, bu sorunların nedenleri ve etkileriyle toprağın sürdürülebilir kullanımına ilişkin araştırma soruları hazırlamaları istenir. Bu sorular üzerinden bilgi toplanır, toplanan bilgiler sistematik şekilde düzenlenip çözümlenir (E3.7, E3.8, OB1, BTYAB5). Çözümlenen bilgilerden sonuçlar çıkarılır ve bu sonuçlar coğrafi temsil ve metinler şeklinde paylaşılır (KB3.3). Paylaşım sürecinde kullanılmak üzere her gruptan ele aldığı toprak sorununa ilişkin bir kavram karikatürü hazırlaması istenebilir. Yapılan çalışmalar, öz değerlendirme ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir. Türkiye’de toprağın sürdürülebilir kullanımı konusunda bireysel ve toplumsal olarak yapılması gerekenler tartışılabilir (SDB2.2, SDB2.3, SDB3.3, E2.2, OB8, D9.3, D17.2). Tartışma sürecinin öğrencilerde olumlu tutum, davranış ve duyguların gelişmesini desteklemesi hedeflenir. Bununla birlikte alanında uzman kişilerin katılımıyla toprak sorunlarına ilişkin seminerler düzenlenebilir. Öğrencilere örnek olay inceleme yöntemi kullanılarak toprağın sınırlı bir kaynak olduğunu yansıtan bir senaryo sunulabilir. Öğrencilerden senaryoda anlatılanların kendilerine neler hissettirdiğini ifade etmeleri, bu farkındalıktan sonra davranışlarında ne tür değişiklikler sergileyeceklerini belirlemeleri istenebilir (SDB1.1, SDB3.1, SDB3.2). Konuya ilişkin tematik öğrenmeyi desteklemek üzere Türk dili ve edebiyatı, görsel sanatlar, müzik dersi öğretmenleri ile iletişime geçilerek resim yapma; şiir, şarkı sözü, hikâye veya kompozisyon yazma çalışmaları yapılabilir. Çalışmalar, okulda açılacak bir sergi aracılığıyla paylaşılabilir (OB9). Çalışmaların değerlendirilmesinde öğrenme günlüğünden yararlanılabilir (SDB1.2).

Türkiye’deki bitki toplulukları ve çeşitliliği, görseller ve haritalar aracılığıyla alansal ve zamansal açıdan karşılaştırılır (E3.2, SBAB10.3, OB4). Karşılaştırma sonucu elde edilen benzerlik ve farklılıklar, karşılaştırma tablosu kullanılarak yorumlanabilir (SDB2.1). Türkiye’deki bitki topluluklarının çeşitlilik ve mekânsal dağılışını gösteren özgün bir ürün oluşturulur. Bu kapsamda bitki topluluklarına ilişkin fotoğraf albümü veya bitki sözlüğü hazırlanabilir. Öğrencilerde Türkiye’deki millî parklar, doğa koruma alanları, endemik ve relikt türler, anıt ağaçlar ve kent ormanlarının mevcut durumu ile bu varlıkların korunmasına yönelik duyarlılık bilinci geliştirilmeye çalışılır(D5.2, D19.3). Öğrencilerden millî parklar üzerine araştırma yapan bir coğrafyacı olduklarını düşünerek millî parkları tanıtan afiş hazırlamaları; bir biyocoğrafya uzmanı olduklarını düşünerek anıt ağaçlar, endemik ve relikt türler, koruma altındaki hayvanlar hakkında konuşma hazırlamaları veya belediyede çalışan bir coğrafyacı olduklarını düşünerek kent ormanlarının durumu hakkında sunu hazırlamaları istenebilir. Rol oynama tekniğinden yararlanılan bu çalışmalarda öğrencilere istedikleri rolü seçmeleri için tercih hakkı tanınabilir (SDB1.1, SDB2.3). Bununla birlikte insanın doğa üzerinde olumlu ve olumsuz etkilere sahip olduğundan bahsedilir. Türkiye’de ağaçlandırma çalışmaları ve ormanların iyileştirilmesi insanın doğa üzerindeki olumlu etkisine, orman yangınlarına neden olması ise olumsuz etkisine örnek verilebilir. Bu süreçte Yeşil Vatan’a sahip çıkmanın önemine ilişkin örnek olay inceleme tekniği kullanılabilir (D19.3). Bu konu kapsamında bitki topluluklarını gözlemleyebilecekleri yerlere keşif gezileri düzenlenebilir, saha/sanal saha çalışmaları yapılabilir. Çalışmalar, bütünsel dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

Çevre sorunlarının önlenmesi konusunda Türkiye ve farklı gelişmişlik seviyesine sahip ülkelerden örnek politika ve uygulamalar belirlenir. Bu ülkelerde hayata geçirilen örnek politika ve uygulamalar, benzerlik ve farklılıkları yönünden karşılaştırılır. Bu aşamada Venn şeması tekniğinden yararlanılabilir (SBAB10.3, SBAB11.2). Günümüzde çevre sorunlarının yerel ve küresel politikalarla çözülebilmesi için mevcut uygulamalarla birlikte bireysel sorumluluklara da önem verilmesi gerektiği vurgulanır. Düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle öğrencilerden kendi sorumluluklarını belirlemeleri istenebilir (SDB3.3, D16.2, E2.2). Öğrenmeler, farklı gelişmişlik seviyesine sahip ülkelerdeki çevre sorunlarının önlenmesinde örnek politika ve uygulamaların benzer ve farklı yönlerden listelendiği bir karşılaştırma tablosuyla değerlendirilebilir.

Doğal çevrenin yönetilmesi ve korunması amacıyla yapılan organizasyon ve anlaşmaların etkileri hakkında bilgi sahibi olmak için çeşitli araçlar belirlenir. Bu araçlar üzerinden ihtiyaç duyulan bilgilere ulaşılır. Ulaşılan bilgiler doğrulanır ve kaydedilir (OB1). Elde edilen sonuçların sınıfta sunulması sağlanır. Bu süreç gözlem formu veya kontrol listesiyle izlenebilir. Sonraki aşamada öğrenciler gruplara ayrılır. Her gruptan kendi araştırma konusuyla ilgili sorular hazırlaması istenir. Hazırlanan soruların tüm grupların katılımıyla cevaplanması sağlanır. Bu süreçte iş birlikli öğrenme yöntemi kullanılabilir. Bu süreçte öğrenciler, eleştirel düşünmeye teşvik edilir (SDB2.1, SDB2.2, E3.10, D14.3).

Dünya veya Türkiye’den örnek bir çevre sorunu belirlenerek bu sorunun nedenlerine ilişkin bilgi toplanır. Toplanan bilgiler incelenir ve bir araya getirilir. Bu aşamada örnek olay inceleme yönteminden yararlanılabilir. Söz konusu soruna neden olan faktörler özetlenir. Ayrıca öğrencilerden çevre sorununa neden olabilecek davranışlarını belirlemeleri istenir (SDB1.3). Bu süreçte yapılan gözlem, toplanan bilgi ve elde edilen veriler üzerinden çevre sorunlarının çözümüne yönelik tahminler yürütülür. Önermeler üzerinden akıl yürütülür, bireysel ve toplumsal olarak neler yapılabileceğine dair değerlendirmelerde bulunulur (SDB3.3, D9.3, BTYAB2). Farklı çevre sorunlarını konu alan makale, bildiri, proje, tez vb. bilimsel çalışmalar incelenerek tartışılabilir. Öğrencilerden bu çalışmalardaki çevre sorunlarından herhangi birinin çözümüne yönelik değerlendirme yapmaları istenebilir (D5.2, D9.3, D18.3, D19.3). Bu çalışmalar, bütünsel dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

Türkiye ve belirlenen bazı ülkelerin doğal ve kültürel miras değerleri ile bu değerlerden tehdit altında olanlar “UNESCO Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi” haritasından tespit edilir (SBAB10.1, SBAB10.2). Doğal ve kültürel mirasa yönelik tehditleri ortadan kaldırma konusunda yapılması gerekenler belirlenerek ihtiyaç duyulan bilgiler toplanır (OB1, E3.4). Elde edilen bilgiler düzenlenerek söz konusu sorunların çözümüne yönelik alternatif önermeler oluşturulur ve bu önermeler üzerinde mantıksal denetleme yapılır (E3.10). Alternatif önermelerden en uygun olanının belirlenmesine yönelik çıkarımda bulunulur. Bu süreçte balık kılçığı tekniğinden yararlanılabilir. Seçilen uygulamaların sonuçları üzerinden yansıtma yapılır (SDB3.3). Öğrencilerden doğal ve kültürel mirasa yönelik olumlu duygu, tutum ve davranışlar geliştirebilmeleri için yazılı veya dijital öykü oluşturmaları istenebilir (SDB2.1, E3.3). Oluşturulan öyküler üzerinden çevreyi sevme, çevresel temizlik ve çevrenin sürdürülebilirliğine önem verilmesi gerektiği vurgulanır (SDB2.3, SDB3.3, D5.2, D9.3, D18.3, D19.3, OB8, OB9). Çalışmalar, öz ve akran değerlendirme formlarıyla değerlendirilerek öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden iş birlikli öğrenme yöntemi aracılığıyla bir çevre sorununa karşı çözüm önerileri geliştirmeleri ve geliştirdikleri bu önerilerden yola çıkarak duvar gazetesi hazırlamaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirilebilir.

Uluslararası anlaşmazlıkların (sınır anlaşmazlıkları, enerji kaynakları ve nakil hatlarının kontrolü, yer altı kaynakları, sınıraşan suların paylaşımı, din ve mezhep farklılıkları, etnik yapı, küresel iklim değişikliğinin kaynaklar üzerindeki baskısı vb.) nedenleri belirlenir. İlgili haritalardan yararlanılarak bu anlaşmazlıkların yaşandığı alanlar çözümlenir ve listelenir (SBAB10.3, E3.7). Listelenen örneklerden bazıları seçilerek küçük grup tartışması tekniği uygulanabilir. Bu anlaşmazlıkların çözümünde uluslararası birlikteliklerin katkılarıyla ilgili bilgi toplanır (OB1). Toplanan bilgiler değerlendirilerek uluslararası düzeydeki çözüm önerilerine yönelik mantıksal temellendirme yapılır. Uluslararası birlikteliklerin sunduğu çözüm yolları eleştirel bir bakış açısıyla belirlenir (D1.2, D14.1, E1.3, E3.10). Ortaya çıkan sonuçlar üzerinden söz konusu birlikteliklerin anlaşmazlıkların çözümüne etkisi değerlendirilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenmeler, çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

Farklı gelişmişlik seviyelerine sahip örnek ülkeler belirlenerek bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri tanımlanır (OB1, SBAB10.3). Bu özelliklerin ulaşım sistemlerine etkileri belirlenir. Belirlenen etkilerin olumlu veya olumsuz yansımaları dikkate alınarak ilgili ülkelerin ulaşım sistemlerindeki benzerlik ve farklılıklar listelenir (E3.7, D3.2). Öğrenmeler, açık uçlu sorularla değerlendirilebilir (SDB2.1).

Ticari faaliyetleriyle öne çıkan örnek bir ülkenin genel coğrafi özellikleri ve ticari faaliyetleri, örnek olay inceleme yöntemiyle belirlenir. İlgili ülkede ticarete konu olan ürünler ve bu ülkenin dünya ticaretindeki yeri tespit edilir. Elde edilen verilerden hareketle bu ülkeyle ilgili coğrafi temsil ve kanıtlar kullanılarak özgün bir ürün oluşturulur (OB7, E3.3, D3.3). Ürün oluşturma aşamalarının takibinde kullanılabilecek kontrol listesi öğrencilerle paylaşılarak çalışmaların kendileri veya akranları tarafından değerlendirilmesi sağlanabilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2).

Birbirinden farklı turizm faaliyetleriyle öne çıkan örnek ülkeler belirlenerek bu ülkelerin genel coğrafi özellikleri, turizm varlıkları ve sahip olduğu turizm çeşitliliği tanımlanır. Tanımlanan özelliklerin turizm faaliyetleri üzerindeki olumlu veya olumsuz etkileri, zıt panel tekniğiyle ele alınabilir. Ülkelerin turizm faaliyetleriyle ilgili benzerlik ve farklılıkları listelenir (E3.7). Listelenen özellikler; turizm çeşitliliği, kişi başına düşen turizm harcaması, sürdürülebilir turizm uygulamaları, ziyaretçi sayısı, turizm geliri vb. açılardan karşılaştırılır (OB7, D3.2). Öğrenmeler, karşılaştırma tablosu veya çalışma yaprağıyla değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden ülkeler arası etkileşimde ulaşım sistemleri ile ticaret ve turizm faaliyetlerinin etkisini ortaya koymaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (KB3.3, SDB1.2, SDB1.3).